Mã số vùng trồng đang trở thành một trong những giải pháp quan trọng giúp minh bạch nguồn gốc, chuẩn hóa quy trình sản xuất và nâng cao giá trị hạt gạo. Tại Cần Thơ, việc cấp mã số vùng trồng lúa trong Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp đang được triển khai với định hướng quản lý trên nền tảng số.
Mã số vùng trồng – nền tảng cho minh bạch nguồn gốc hạt gạo
Trong quá trình xây dựng vùng nguyên liệu lúa chất lượng cao, truy xuất nguồn gốc và kiểm soát chất lượng ngày càng đóng vai trò quan trọng. Đây cũng là lý do TP Cần Thơ đang triển khai kế hoạch cấp mã số vùng trồng lúa thuộc Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng Đồng bằng sông Cửu Long.
Thông tin này được bà Trần Thị Kim Thúy – Phó Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật TP Cần Thơ – chia sẻ tại hội thảo “Nhân rộng vùng nguyên liệu sản xuất lúa chất lượng cao, phát thải thấp”.
Hội thảo do Sở Nông nghiệp và Môi trường TP Cần Thơ phối hợp cùng Viện Nghiên cứu Lúa Quốc tế (IRRI) và Hiệp hội Ngành hàng lúa gạo Việt Nam (Vietrisa) tổ chức tại xã Vị Thanh 1, TP Cần Thơ.
Theo định hướng của ngành nông nghiệp, mã số vùng trồng sẽ góp phần tạo ra một hệ thống quản lý rõ ràng hơn đối với vùng nguyên liệu. Thông qua dữ liệu sản xuất, quá trình canh tác có thể được theo dõi, kiểm soát và truy xuất khi cần thiết.
Đây được xem là bước tiến quan trọng trong việc chuẩn hóa sản xuất lúa, nâng cao chất lượng và đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường.
Quản lý vùng trồng theo hướng số hóa
Để việc cấp mã số vùng trồng được triển khai hiệu quả, ngành nông nghiệp Cần Thơ dự kiến phối hợp với các tổ chức quốc tế, viện nghiên cứu, doanh nghiệp và chính quyền địa phương.
Trong đó, người nông dân đóng vai trò trực tiếp trong việc cập nhật nhật ký và dữ liệu sản xuất. Các tổ hợp tác, hợp tác xã sẽ có trách nhiệm tổng hợp, kiểm tra thông tin trước khi kết nối với hệ thống quản lý.
Đáng chú ý, ngành nông nghiệp Cần Thơ định hướng quản lý mã số vùng trồng trên nền tảng số, qua đó từng bước nâng cao khả năng quản lý, truy xuất và kiểm soát vùng nguyên liệu.
Đây không chỉ là câu chuyện về công nghệ mà còn là bước chuyển trong tư duy sản xuất nông nghiệp: từ sản xuất theo kinh nghiệm sang sản xuất dựa trên dữ liệu, tiêu chuẩn và yêu cầu của thị trường.
Hơn 170.800 ha đã được triển khai trong Đề án 1 triệu ha
Theo Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật TP Cần Thơ, đến nay Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao đã được triển khai tại 65 xã, phường, thu hút 171 tổ hợp tác, hợp tác xã tham gia.
Tổng diện tích triển khai đạt hơn 170.800 ha, trong đó riêng diện tích thực hiện trong năm 2026 khoảng 76.000 ha.
Những con số này cho thấy quy mô triển khai của Đề án đang ngày càng mở rộng, đồng thời đặt ra yêu cầu phải tổ chức vùng nguyên liệu bài bản, đồng nhất và có khả năng kiểm soát chất lượng.
Sản xuất theo Đề án giúp giảm chi phí, tăng lợi nhuận
Một trong những điểm đáng chú ý của Đề án 1 triệu ha là hiệu quả kinh tế bước đầu được ghi nhận tại các vùng sản xuất tham gia.
Tại Hợp tác xã Kiến Thành, ông Nguyễn Văn Dũng – Chủ tịch Hội đồng quản trị HTX – cho biết việc triển khai mô hình đã giúp lượng giống gieo sạ giảm 42%, tương đương khoảng 59kg/ha.
Nhờ đó, chi phí giống giảm khoảng 760.000 đồng/ha. Đồng thời, số lần phun thuốc bảo vệ thực vật trong cả vụ sản xuất cũng giảm 2 lần.
Dù giảm đáng kể một số chi phí đầu vào, năng suất lúa vẫn đạt khoảng 7,87 tấn/ha.
Theo tính toán của HTX Kiến Thành, tổng chi phí sản xuất giảm khoảng 3,5 triệu đồng/ha, qua đó giúp nông dân tăng thêm khoảng 7,2 triệu đồng/ha lợi nhuận so với mô hình đối chứng.
Những kết quả này cho thấy sản xuất lúa chất lượng cao, giảm phát thải không chỉ mang lại giá trị về môi trường mà còn có thể tạo ra hiệu quả kinh tế thiết thực cho người nông dân.
Hợp tác xã là mắt xích quan trọng trong xây dựng vùng nguyên liệu
Để Đề án 1 triệu ha có thể được nhân rộng trên quy mô lớn, việc tổ chức lại sản xuất được xem là yếu tố quan trọng.
Theo các chuyên gia của IRRI, tổ hợp tác và hợp tác xã cần trở thành hạt nhân trong việc tổ chức vùng nguyên liệu. Khi sản xuất được liên kết theo vùng, việc áp dụng cơ giới hóa, chuyển đổi số và kiểm soát chất lượng sẽ thuận lợi hơn.
Đặc biệt, việc hình thành những vùng nguyên liệu có chất lượng đồng đều sẽ giúp doanh nghiệp dễ dàng hơn trong khâu thu mua, chế biến và xây dựng sản phẩm gạo đáp ứng các yêu cầu của thị trường.
Liên kết doanh nghiệp – nông dân để nâng tầm hạt gạo Việt
Bên cạnh tổ chức sản xuất, kết nối thị trường cũng là một trong những vấn đề cần được quan tâm khi mở rộng Đề án 1 triệu ha.
Theo ông Lê Thanh Tùng – Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Vietrisa, quá trình mở rộng vùng lúa chất lượng cao cần đi song song với việc giải quyết bài toán thị trường.
Điều này đòi hỏi sự tham gia đồng bộ của nhiều bên, bao gồm doanh nghiệp thu mua, doanh nghiệp chế biến, doanh nghiệp xuất khẩu, cơ quan quản lý và các tổ chức nghiên cứu.
Khi vùng nguyên liệu được kết nối chặt chẽ với thị trường, hạt gạo không chỉ được kiểm soát tốt hơn về chất lượng mà còn có điều kiện xây dựng thương hiệu, nâng cao giá trị và mở rộng sản xuất theo các tiêu chuẩn của Đề án 1 triệu ha.
Hướng đi tất yếu của ngành lúa gạo Đồng bằng sông Cửu Long
Việc Cần Thơ triển khai cấp mã số vùng trồng cho thấy ngành lúa gạo đang từng bước chuyển sang mô hình sản xuất hiện đại, minh bạch và có khả năng truy xuất nguồn gốc.
Từ việc ghi nhận dữ liệu trên đồng ruộng, quản lý vùng nguyên liệu bằng nền tảng số đến liên kết giữa nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp, mỗi khâu đều hướng đến mục tiêu chung là nâng cao chất lượng và giá trị hạt gạo Việt Nam.
Đối với các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực lúa gạo tại Sóc Trăng và Đồng bằng sông Cửu Long, định hướng này cũng mở ra cơ hội để xây dựng những sản phẩm gạo ngày càng minh bạch về nguồn gốc, đồng nhất về chất lượng và đáp ứng tốt hơn nhu cầu của người tiêu dùng.
Gạo Ông Du Sóc Trăng luôn chú trọng giá trị của hạt gạo từ vùng nguyên liệu đến bàn ăn. Việc phát triển các vùng lúa chất lượng cao, nâng cao tính minh bạch trong sản xuất và hướng đến những quy trình canh tác bền vững là nền tảng quan trọng để hạt gạo Việt Nam nâng cao giá trị trên thị trường trong nước và quốc tế.
Nguồn tham khảo
Bài viết được biên soạn lại từ thông tin đăng tải trên Báo Dân Việt ngày 05/08/2026 về kế hoạch cấp mã số vùng trồng lúa tại Cần Thơ trong khuôn khổ Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp.
Link: https://danviet.vn/can-tho-se-cap-ma-so-vung-trong-lua-trong-de-an-1-trieu-ha-d1449043.html